Archive for March, 2014

नेपालः क्रिकेटको पनि देश

विश्व खेलकुदको इतिहास हेर्दा क्रिकेटले लामै यात्रा पार गरिसकेको छ । १६ औं शताब्दीमा पहिलोपल्ट क्रिकेट  खेलको सुरुआत भएको थियो– इङ्ल्याण्डमा । विस्तारै यो खेलको जरा बेलायततिर पनि स¥यो । खासगरी बेलायतीहरुले त्यतिबेला आफ्ना उपनिवेश राष्ट्रहरुमा प्रवेश गराएको पाइन्छ । लामै सयमसम्म यो खेल आन्तरिक रुपमै सिमित रह्यो । यौटा देशलाई अर्को देशसँग जोड्ने माध्यम बन्न करिब दुई शताब्दी नै लाग्यो, क्रिकेटलाई । सन् १८४४ देखि एक देशले अर्को देशसँग क्रिकेटलाई प्रतियोगिताकै रुपमा खेल्न थाले । ‘लौरोले बललाई हान्नुपर्ने’ यस्तो खेल सिक्न खास गरी भारत, दक्षिण अफ्रिका, न्यूजिल्याण्ड, वेष्ट इन्डिजजस्ता देशलाई धेरै समय नै लागेन । ती नै देशहरुबाट फैलिएको क्रिकेट आज विश्व खेलुकदकै दोस्रो लोकप्रिय खेल बन्न पुगेको छ ।

Read more »

संविधानसभा र नेपाली कम्युनिष्टको भविष्य

नेपालमा संविधानसभा र गणतन्त्रको कुरा २००७ साल पहिल्यै उठेको थियो । प्रजातन्त्रको स्थापनापछि नेपाली राजनीतिको नयाँ अध्याय सुरु भयो । तर, सक्रिय राजतन्त्र र पञ्चायतकालमा संविधानसभाको नारा विस्तारै कमजोर भयो । बीच–बीचमा राजतन्त्र नरुचाउनेहरुले परिवर्तनकारी देखिनका लागि संविधानसभा र गणतन्त्रको कुरा गरे पनि राजनीतिक मुद्धा बन्नै सकेन । अर्थात्, निरंकुश राजतन्त्रभरि संविधानसभा नेपाली राजनीतिको एजेण्डा नै बन्न सकेनन् । ०४६ सालको पहिलो जनआन्दोलनसम्म आईपुग्दा पनि संविधानसभा र गणतन्त्रले नेपाली राजनीतिमा त्यति ठाउँ पाइरहेका थिएनन् । बेलाबेला उठ्ने त्यस्ता स्वरहरु एकप्रकारले दमित नै थिए । जब तात्कालिन नेकपा (माओवादी) ले २ फागुन २०५२ देखि घोषित रुपमै ‘जनयुद्ध’ सुरु ग¥यो । त्यसैबेलादेखि बन्दुकको गर्जनसँगै संविधानसभाको चुनाव र गणतन्त्रको नाराले नेपाली राजनीतिमा व्यापक ठाउँ पायो ।

Read more »

यावत् नासोहरु

जिन्दगीको आधी बाटोमा
छोडेर जाने मायालु !
जीवनको कुनै छेउमा
फेरि भेट भयो भने हाम्रो
तिमीलाई दिन बाँकी
केही कुरा छन्– मसँग ।
……………………..

Read more »

डाक्टरका सुकिला कविता

निरज भट्टराई पेशाले डाक्टर हुन् । त्योभन्दा फराकिलो अर्को परिचय छ उनको– गजलकारको । उनी आधुनिक नेपाली गजल क्षेत्रका एक कुशल र ओजपूर्ण हस्ताक्षर हुन् । उनका दुई गजलसंग्रह पहिल्यै आइसकेका छन् । अहिले उनको परिचयको अर्को घेरा थपिएको छ– कविको । कविताको क्षेत्रमा आफ्नो ‘स्पेस’को खोजि गर्दै यसपल्ट उनले बडो हिम्मतका साथ कवितासंग्रह दिएका छन्– ‘धुवाँको धागो’ ।
गएका केही दशकहरुलाई हेर्ने हो भने हाम्रा अत्यन्तै थोरै कविताबाहेक कविताको साँचो भाषा र सौन्दर्य कवितामा थिएन नै । मूलतः भाषाको सौन्दर्य र सामथ्र्यका निम्ति कविता पढ्नै नपर्ने भयो । कविताका पाठक विरक्तिएर अन्तै लागे । पलयान भए । जो अझै कवितामा फर्किएका छैनन् । फर्किन अझै समय लाग्ने छ । नेपाली कवितामा यो ठूलो नोक्सान हो । यस्तो बेला कवितालाई जोगाउन प्रतिभासाली कविहरुले मात्रै सक्थे, सक्छन् ।

Read more »

‘रिटिङ-रिटिङ (न) बजाऊ बिनायो, बिनायोले मन मेरो छिनायो … ‘

Flock Singer LP Joshi+Me

वरिष्ठ लोकगायक एलपी जोशीसँग २०६८, पुस (झापा-दमक स्थित वहाँकै निबास) मा अन्र्तवार्ता गर्दै ।

एमाओवादी खुम्चिनुका कारणहरु

लामो सयमसम्म ‘सशस्त्र’ युद्ध लडेको तात्कालिन नेकपा (माओवादी) बृहत् शान्ति सम्झौता, जनआन्दालेन हुँदै संविधानसभाको निर्वाचनसम्म आइपुग्यो । र, ०६४ को निर्वाचनमार्फत् असोचनीय रुपमा पूराना संसद्वादी शक्तिहरुलाई बढार्दै मुलुकको पहिलो राजनीतिक शक्ति बन्यो । विश्वमा युद्धको पृष्ठभूमिबाट आएको कुनै पनि राजनीतिक शक्ति पहिलो निर्वाचनबाटै यसरी प्रमुख शक्ति बनेको इतिहास सायदै छैन । तर, त्यसको ठिक पाँच वर्षपछि भएको संविधानसभाको दोस्रो निर्वाचनसम्म आइपुग्दा एमाओवादीको त्यो विजय इतिहास बन्यो । र, अनपेक्षित रुपमा उसले तेस्रो शक्तिका रुपमा खुम्चिनुप¥यो । संविधानसभामा भएको आफ्नो पूरानो तौल र हाइट दुवै गुम्यो ।
चुनावपछिका सुरुवाती दिनहरुमा एमाओवादीले अन्तराष्ट्रि योजनाअनुरुप आफूहरुलाई ‘हराएको’ कुरा ग¥यो । चुनाव धाँधलीको विषयलाई निकै चर्कायो पनि । तर, विस्तारै उसले आफूहरुको पराजयपछाडि बाहिरी कारणले नभइ पार्टीभित्रकै आन्तरिक कारण र समस्याहरु बढी जिम्मेवार रहेको निष्कर्ष निकाल्दै छ । चुनावपछिका दिनहुँ भएका पार्टीका बैठकहरुमा यसबारे राम्रैगरी समीक्षा भएको छ । वास्तवमा भएको यही हो ।

Read more »

© All Rights Reserved. Prabin Baniya 2014 | Developed by: Umesh Ghimire
;